2021/09/25
۱۴۰۰ شنبه ۳ مهر
دیباچه
اکسیژن درمانی برای بیماران کرونایی؛ همه آنچه باید بدانید

اکسیژن درمانی برای بیماران کرونایی؛ همه آنچه باید بدانید

یک عضو هیات علمی‌دانشگاه علوم‌ پزشکی جندی‌شاپور اهواز تمام بایدها و نبایدهای اکسیژن درمانی برای کرونا را شرح داده است.

دوات آنلاین -تنگی نفس، سرفه، افزایش ضربان قلب، درد عضلانی و سردرد در یک بیمار مبتلا به کرونا نشان از آن دارد که ویروس کووید-۱۹ ریه‌ها را درگیر کرده است. درگیری ریوی در بیماران مبتلا به کرونا سبب کاهش سطح اکسیژن خون می‌شود. البته معمولا حدود ۲۰درصد بیماران دچار درگیری ریوی شدید (بیش از ۵۰درصد) می‌شوند که معمولا نیاز به بستری و مراقبت در بیمارستان دارند. برخی مبتلایان با درگیری ریوی حدود ۳۰ تا ۴۰درصد، دوران نقاهت خود را در خانه طی می‌کنند اما ممکن است به دستگاه اکسیژن خانگی نیاز داشته باشند. به همین دلیل توصیه می‌شود بیماران پس از تشخیص ابتلا، اقدام به اندازه‌گیری سطح اکسیژن خون کنند و اگر درصد اشباع اکسیژن خونشان زیر ۹۰درصد باشد برای بستری به مرکز درمانی انتقال داده‌شوند. باید و نبایدهای اکسیژن درمانی در مبتلایان به کرونا در خانه را در گفت‌وگوی جام جم با دکتر مجید روانبخش، عضو هیات علمی‌دانشگاه علوم‌ پزشکی جندی‌شاپور اهواز و رئیس انجمن فیزیوتراپی خوزستان مرور می‌کنیم.

 

نیاز به دستگاه اکسیژن برای کرونا

 *چرا و در چه شرایطى بیمار مبتلا به کرونا که لزوما نیاز به بسترى در بیمارستان ندارد، به دستگاه اکسیژن نیاز پیدا مى‌کند؟

بدن ما اساسا با سوخت‌وساز سلولی زنده است و این سوخت‌وساز سلولی بستگی زیادی به اکسیژنی دارد که در خون ما وجود دارد. یعنی ما از طریق فرآیند تنفسی، اکسیژن مورد نیاز سلول‌ها را تأمین می‌کنیم. ریه‌ها در بیماری کووید-۱۹ درگیر و دچار التهاب می‌شوند. بیمارمبتلا به کرونا ابتدا در فاز ویروسی، علائم تنفسی کمتری دارد و وقتی وارد فاز التهابی می‌شود، درگیری ریه‌ها اتفاق می‌افتد. اگر ویروس به ریه‌ها زده‌باشد دیگر قابلیت انتقال اکسیژن به خون را ندارند و اشباع اکسیژن داخل خون کم می‌شود و هرقدر پایین‌تر بیاید حال بیمار بدتر خواهدشد.

میزان اشباع اکسیژن در خون شریانی ما بین ۹۶ تا ۹۹درصد است که با چند تنفس عمیق می‌توانیم آن را به ۱۰۰درصد هم برسانیم. ولی در بیماران مبتلا به کرونا تا وقتی که اشباع اکسیژن زیر ۹۰درصد نیاید به انجام اقدامات اورژانسی نیازی نیست. ولی پایین‌تر از ۹۰ تا ۹۲درصد به اکسیژن‌درمانی نیاز است تا سیستم‌های متابولیک بدن آسیب نبینند.

هر چه میزان اکسیژن خون از این عدد پایین‌تر بیاید، نیاز به حمایت اکسیژنی بیشتر می‌شود که گاهی با یک ماسک، کیسه و گاهی به‌صورت مستقیم (ونتیلاتور) است که البته به شرایط بیمار بستگی دارد. به هر حال باید همیشه مراقب باشیم حمایت اکسیژنی در بیماران کووید-۱۹ بیش از حد یا کمتر از میزان مورد نیاز نباشد و متناسب با نیاز بیمار ارائه شود.

 

*کاهش اکسیژن خون چه نشانه‌هایى دارد؟

یکی از علائم آن افزایش ضربان قلب و بعد سردرد، تنگی‌نفس، خستگی، بی‌حالی وکاهش عملکرد دیگر سیستم‌های بدن است. البته این علائم با توجه به میزان کاهش اکسیژن در هر فرد متفاوت است.

 

* عدد نشانگر اکسیژن طبیعى خون چقدر است و کمتر از چه میزانى نشانه کمبود اکسیژن است؟

میزان طبیعی اکسیژن خون، بین ۹۶ تا ۹۹ درصد در منابع مختلف متفاوت است. ولی اگر میزان اکسیژن از ۹۰ تا ۹۲ درصد پایین‌تر بیاید نیاز به مداخلات تنفسی بیمارستانی خواهدبود. همه بیماران مبتلا به کرونا می‌توانند دستگاه سنجش اکسیژن خون را بخرند و روزانه میزان اکسیژن خون خود را بررسی کنند.

اکسیژن درمانی برای بیماران کرونایی چگونه انجام می شود

زمان اکسیژن درمانی در بیماران کرونایی

* بسیارى از بیماران تا مدتى پس از این‌که دوران ناقل بودنش‌شان نیز تمام مى شود همچنان تنگى‌نفس و سرفه دارند. آیا نیاز به اکسیژن ‌درمانى با گذشت دو هفته از دوران نقاهت کرونا ممکن است تداوم یابد؟

این‌که بیمار در کدام مرحله از دوران نقاهت است مهم نیست. مهم آن است که سطح اشباع اکسیژن شریانی در حدود ۹۵درصد و بالاتر نگه داریم. گاهی بیماران پس از ترخیص از بیمارستان دچار فیبروز ریوی و کاهش میزان اکسیژن خون می‌شوند که در منزل هم برایشان از دستگاه‌های اکسیژن‌ساز استفاده می‌کنیم. البته تجویز اکسیژن تیغ دولبه است. اکسیژن‌درمانی بیش از حد باعث تنبلی ریه‌ها و تنبلی بافت ریه‌ها می‌شود و در دراز مدت به کاهش فرآیند تنفسی منجر شود.

پس بعد از ترخیص هم اگر میزان اکسیژن خون پایین‌تر از حد طبیعی باشد، بیمار باید تحت نظر متخصص فیزیوتراپ تنفسی یا متخصص بیهوشی تحت اکسیژن درمانی قرار بگیرد. از طرفی هم برخی بیماران کرونایی هستند که به محض فعالیت جسمانی و سر کار رفتن دچار کاهش سطح اکسیژن می‌شوند که باید دستگاه اکسیژن ساز کوچک با خود داشته‌باشند تا در صورت نیاز از آن استفاده کنند.

 

بیشتر بخوانید: دستگاه پالس اکسیمتر یا اکسیژن سنج چگونه کار می کند

 

* با توجه به این‌که برخى افراد به‌صورت استرسى یا ناشى از برخى بیمارى‌هاى دیگر نیز نشانه‌هایى از تنگى نفس را بروز مى‌دهند، آیا کمبود اکسیژن و احساس تنگى نفس لزوما نشانه ابتلا به کروناست؟

عوامل روانی و ترس در برخی افراد منجر به بروز تنگی نفس و درد قفسه سینه و سرفه می‌شود. ولی کمبود اکسیژن در بدن با بی‌حالی، درد عضلات و تنگی‌نفس همراه است. به هر حال بیماری کرونا یک بیماری مرموز با طیف وسیعی از عوارض است و علائم در افراد مختلف می‌تواند متفاوت باشد. اگر تنگی‌نفس و سرفه در فردی اتفاق بیفتد بهتر است تحت بررسی از حیث کرونا قرار بگیرد. اگر شخصی سرفه، تنگی‌نفس یا درد عضلانی داشته‌باشد بهتر است از یک دستگاه سنجش اکسیژن خانگی استفاده کند تا سطح اکسیژن خون خود را اندازه گیری کند.

 

* چه تمریناتى به افزایش اکسیژن‌گیرى ریه‌ها - چه براى بیماران مبتلا به کرونا و چه افراد سالم -کمک مى‌کند؟

همه افراد اگر نیاز به افزایش اکسیژن‌رسانی به خون شریانی‌شان وجود داشت فقط لازم است تنفس عمیق، آرام و با ماند زمانی بالا داشته‌باشند. یعنی فرآیند دم طولانی و عمیق و بازدم به آرامی و طولانی انجام شود. به این ترتیب میزان اکسیژن خون افزایش می‌یابد. تغییراتی که در سیستم ریوی با این تمرین‌ها اتفاق می‌افتد در طول زمان، پیشرونده خواهدبود.

آیا کپسول های خانگی برای اکسیژن درمانی کرونا موثر است

 کپسول ‌های خانگی مناسب برای بیماران مبتلا به کرونا

از دکتر روانبخش درباره استفاده از نوع مناسب کپسول‌های اکسیژن براى بیمارانى که در دوران نقاهت کرونا در خانه قرنطینه مى‌شوند پرسیدم. وی در پاسخ می‌گوید: «معمولا کپسول را به بیماران کرونا توصیه نمی‌کنیم و استفاده از سیستم‌های اکسیژن‌ساز خانگی که هوای بیرون را به داخل خودشان می‌مکد و خروجی‌شان تولید گازی با درصد مشخصی اکسیژن است، پیشنهاد می‌دهیم. کسانی که از کپسول اکسیژن استفاده می‌کنند باید اصول ایمنی را راجع به کپسول‌شان بدانند.

 

به هیچ عنوان نباید قسمت بالایی کپسول و پیچ‌های وصل به کپسول اکسیژن چرب باشد؛ زیرا اکسیژن خالص بسیار گاز خطرناکی است و می‌تواند باعث انفجار شود. هرچه کپسول کوچک‌تر باشد باید سریع‌تر پر بشود. ولی ما استفاده از آنها را بیشتر ترجیح می‌دهیم. هر چه دستگاه‌های اکسیژن‌ساز پیشرفته‌تر باشند بهتر است. توجه داشته‌باشید اکسیژن خالص برای ریه‌های ما خطرناک است و نباید خودسرانه و بدون نظارت متخصص مورد استفاده قرار بگیرد.»

 

حراج اول ماه اسنپ مارکت
پوشاک با سلام
کلید واژه
دیدگاه‌ها

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.