2020/08/05
۱۳۹۹ چهارشنبه ۱۵ مرداد
تاریخچه چغازنبیل شوش؛ یکی از معروف‌ترین بناهای تاریخی ایران

تاریخچه چغازنبیل شوش؛ یکی از معروف‌ترین بناهای تاریخی ایران

همه آنچه درباره چغازنبیل، معنی آن و تاریخچه‌اش باید بدانید در این مطلب آمده است.

دوات آنلاین-چغازنبیل از معروف‌ترین مکان‌های تاریخی ایران در استان خوزستان و 35 کیلومتری جنوب شرق شهر شوش سمبل هنر و معماری ایلامی است. ساخت این شهر که حدود 1250 سال قبل از میلاد مسیح (ع) در دوران ایلامی‌ها آغاز شد، بعد از حمله آشوری‌ها ناتمام ماند. با تاریخچه این پرستشگاه آشنا شوید:

معنی چغازنبیل چیست

چغازنبیل یعنی چه

ایسنا نوشت: نام زیگورات چغازنبیل شاید عجیب به نظر برسد، با بررسی نامی که اهالی منطقه از پیشینیان خود به ارث بردن متوجه خواهیم شد که این نام از گویش لری است، چغا به معنی تپه‎ای منفرد و تنها در یک دشت، با دیدن چغازنبیل متوجه وجه تسمیه آن خواهیم شد، همانند سبدی وارونه و تنها در دشتی بزرگ، به خاطر شکل عجیب تپه‎ی مدفون در تاریخ و زیگورات که به معنی ساختمان بلند چند طبقه و نیایشگاه دیرینه. بنایی ۵ طبقه به ارتفاع ۵۲ متر که امروزه فقط ۲ طبقه از آن را می‌توان دید، بقایای عظیم ۲۵ متری به‌جامانده از دوران باستان، تنها آثاری است که از شکوه آن باقیمانده است.

چغازنبیل چرا معروف است

چغازنبیل؛ مشهورترین زیگورات

ایرنا نوشت: زیگورات‌ها را خاص‌ترین و بااهمیت‌ترین پرستشگاه‌ها می‌دانند که تعداد آنها به ۴۰ بنا در سراسر دنیا نمی‌رسد. چغازنبیل در شوش یکی از مشهورترین آنها در جهان است.

 

در حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد، بزرگترین نیایشگاه باستانی ایران در زمان پادشاهی ایلامی‌ها در ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی شوش (شهر باستانی) در استان خوزستان ساخته شده است. این زیگورات به جا مانده از شهر دوراونتاش، در عهد اونتاش گال پادشاه بزرگ ایلام برای ستایش ایزد اینشوشیناک، نگهبان شوش بنا و در حمله سپاه آشور بانیپال، به همراه تمدن ایلامی ویران شده است. خاورشناسان چغازنبیل را نخستین ساختمان مذهبی ایران می‌دانند که به عنوان نخستین اثر تاریخی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفته است. چغازنبیل به زبان لری معنای تپه سبدی می‌دهد.

چغازنبیل یکی از معروف ترین مکان های تاریخی ایران

زیگورات به چه معنا است

در میان نیایشگاه‌ها در دوران باستان، زیگورات‌ها از والاترین آنها بوده‌اند. زیگورات که به معنی بالا رفتن است، بر بلندای منطقه ساخته می‌شدند و در ساخت آنها از بهترین مصالح استفاده می‌کردند.  جنس آنها از خشت یا آجر گلی و هرمی شکل بوده است. این بناهای پلکانی، به شکلی بر روی زمین قرار گرفته‌اند که چهار گوشه آن بر چهار جهت اصلی جغرافیایی باشد. بیشتر آنها ۳، ۵ یا ۷ طبقه دارند و ارتفاع آنها تا ۱۰۰ متر می‌رسد.

 

بیشتر بخوانید: شهر چغامیش کجا است و چه تاریخچه‌ای دارد

 

مشهورترین و بزرگترین زیگرات به جا مانده از دوران باستان، زیگورات چغازنبیل است که با ابعاد ۱۰۳در۱۰۳ متر و به بلندای ۵۲ متر در ۵ طبقه ساخته شده و اکنون تنها ۲۵متر از آن برجای مانده‌است.

چغازنبیل چه ویژگی هایی دارد

معماری چغازنبیل

این بنا محوطه‌ای به طول و عرض حدود هزار متر را در بر می‌گیرد و از سه حصار تو در توی خشتی تشکیل شده که به ترتیب: معبد اصلی (زیگورات) در مرکز حصار نخست، کاخ‌ها و معابد کوچک در حصار دوم و آرامگاه‌های زیرزمینی سلطنتی و کاخ‌های سلطنتی و تصفیه‌خانه آب در حصار سوم قرار دارند. این تصفیه‌خانه که در بخش غربی معبد اصلی قرار دارد، با بهره‌گیری از ظروف مرتبط ساخته شده و قدیمی‌ترین تصفیه‌خانه دنیا محسوب می‌شود.

 

بیشتر بخوانید: چرا و چگونه به معبد آناهیتای کنگاور برویم

 

نمای بیرونی این معبد با کاشی‌های لعاب‌دار سبز و قسمت داخلی آن با موزاییک‌های شیشه‌ای و عاج تزئین شده است. در جبهه‌های شمال غربی و جنوب غربی، دو سکوی مدور دیده می‌شود که برخی آن را قربانگاه، عده‌ای آن را محل قرارگیری مجسمه، و برخی دیگر آن را محل پیشگویی و ستاره‌شناسی می‌دانند.

کتیبه ای از چغازنبیل

متن کتیبه‌ای در چغازنبیل

«من اونتاش گال، آجرهای طلایی را حکاکی کردم، من در اینجا این مأوا را برای خدایان گال و اینشوشیناک برپا کردم و این مکان مقدس را هدیه کردم، باشد که کارهای من که هدیه‌ای است برای خدایان گال و اینشوشیانک پذیرفته شود.»

 

چغازنبیل در طول تاریخ

گفته می‌شود که نخستین اثر یافته شده از چغازنبیل، آجری بوده که در پی حفاری‌های نفتی در منطقه پیدا شده و پس از بررسی، معبد چغازنبیل و چند اثر باستانی دیگر در دوران پهلوی از سوی رومن گیرشمن باستان‌شناس مشهور فرانسوی کشف شده است.

 

بیشتر بخوانید: تل ابلیس کجا است و تاریخچه آن چیست

 

گرچه خاکبرداری از این بنای محدب متقارن واقع شده در دل دشت صاف، موجب تکمیل دانش دنیا نسبت به پیشینه باستانی ایرانیان شد، اما پس از گذشت بیش از ۵۰ سال از این کشف، بی‌دفاع گذاشتن این بنا در برابر عوامل فرساینده طبیعی، آسیب‌های فراوانی را به این بنای خشتی - گلی وارد کرده است. چغازنبیل زیر باران‌های شدید فصلی بدون سرپناه و پوشش محافظتی، به سوی نابودی می‌رود و گویا هیچ ارگان و سازمان مسئولی قصد نگهداری از آن را ندارد. این در حالی است که گفته می‌شود که دانش ما از توسعه معماری دوره ایلامی میانه از ویرانه‌های چغازنبیل و شوش حاصل می‌شود، سایت باستان‌شناسی که بیان بی‌نظیری از فرهنگ، اعتقادات و آیین یکی از قدیمی‌ترین مردمان بومی ایران است.

 

کلید واژه
دیدگاه‌ها

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.