• ۱۳۹۸ يکشنبه ۴ فروردين
  • اِلأَحَّد ١٧ رجب ١٤٤٠
  • Sunday 24 Mar 2019

عکس روز

رضایی جو

آخرین خبرها

اجرای تاتر شایان سلطانی همراه با جایزه ویژه امین حیایی در قسمت دهم برنامه عصر جدید 3 فروردین
نمایش حیرت آور گروه نواندیشان ، پرهام بنی اسدی و سما برهانی دو نابغه نوجوان ریاضی در قسمت دهم برنامه عصر جدید 3 فروردین
نمایش آکروبات و بیت باکس گروه فی‌البداهه در قسمت دهم برنامه عصر جدید 3 فروردین
خوانندگی امیرحسین اقبالی نوجوان اسلامشهری در قسمت دهم برنامه عصر جدید 3 فروردین
مسابقه مچ‌ اندازی مهدی عبدالوند با امین حیایی و سایر داوران مسابقه عصر جدید در قسمت دهم 3 فرودین
نقشه پلید برای یک زن به بهانه انرژی درمانی
زن جوان در دام 2 مرد قوی‌هیکل
قوانین استفاده از اکسسوری برای خوش‌تیپی بیشتر
دوچرخه‌سواری مهناز افشار در هوای عالی تهران
غارهای دستکند هنامه کجا است و تاریخچه آن چیست؟
با جاذبه‌های گردشگری و مکان‌های دیدنی و تفریحی استان چهارمحال و بختیاری آشنا شوید
مسابقه دو تیم سریال بانوی عمارت و سریال حوالی پاییز در برنامه خندوانه مساوی شد
تیم بانوی عمارت با حضور لیلا اوتادی و حسین مهری در مسابقه نقاشی مشاهیر در خندوانه غوغا کرد
فیلم مسابقه اسم فامیل بین رامتین خداپناهی از تیم بانوی عمارت و حسین مهری از تیم حوالی پاییز در برنامه خندوانه
فیلم مسابقه اسم فامیل بین شبنم فرشاد جو از تیم بانوی عمارت و لیلا اوتادی از تیم حوالی پاییز در برنامه خندوانه
اجرای بیت باکس یا تقلید صدای سازها با دهان در برنامه عصر جدید
نمایش رادیویی یا دوبله همزمان به جای چند شخصیت توسط نفیسه خان دوزی در برنامه عصر جدید
شعبده بازی در برنامه 2 فرودین عصر جدید از غیب شدن روی صحنه تا گذاشتن جعبه آتش بر سر
اجرای گروهی تریکنیگ یا تلفیق هنرهای رزمی ، پارکور و آکروبات در برنامه 2 فرودین عصر جدید
خوانندگی بسیار زیبای شروین حاجی آقاپور در برنامه 2 فرودین عصر جدید
نمایش بی‌نظیر و رباتیک حرکات موزون با پارچه توسط حامد زارعان و گروه عروسک های غول پیکر ایران که برنده برنامه عصر جدید شد
بیوگرافی کامل و عکس‌های صبا ایزدپناه بازیگر نقش کژال در سریال نون . خ
بیوگرافی کامل و عکس‌های ندا قاسمی بازیگر نقش شیرین و هدیه بازوند بازیگر نقش روژان در سریال نون . خ
بیوگرافی کامل و عکس‌های شیدا یوسفی بازیگر نقش مرجان در سریال نون . خ
هرگز این 6 خوراکی را قبل از خواب نخورید
چرا بعضی بچه‌ها دیر راه می‌افتند؟
افشای راز رابطه پنهانی مرد متاهل با زن همسایه
چگونه تیرگی پوست را از بین ببریم؟
با افرادی که از آنها خوش‌مان نمی‌آید چگونه رفتار کنیم؟
4 حکایت از گلستان سعدی را بخوانید
همه آنچه درباره مردان نمکی زنجان با قدمت 2هزار ساله باید بدانید
ارگ باستانی نوشیجان کجا است و تاریخچه آن چیست؟
خلاصه قسمت اول سریال بر سر دوراهی
قتل زن ناشناس؛ اولین جنایت سال
آرزوهای نوروزی سلبریتی‌ها
ساعت پخش و تکرار سریال نون.خ در روزهای عید نوروز
جزییات ازدواج دختر رییس‌ جمهور
مرگ 121 مسافر نوروزی در جاده‌ها
نقشه عجیب مردی که می‌خواست همسرش را وادار به طلاق کند
از خیانت به همسرم پشیمانم
فیلمی از پشت صحنه برنامه عصر جدید
لحظه تحویل سال 98 با اجرای احسان علیخانی در برنامه عصر جدید
سعدی مهمان ویژه برنامه نوروزی شبکه 4 شد
فیلم خوانندگی امین حیایی در برنامه عصر جدید
محمد مطیع درگذشت
ساعت پخش و تکرار برنامه عصر جدید در روزهای عید نوروز
فیلم اجرای زنده آهنگ گلی توسط مسیح و آرش ای پی در برنامه عصر جدید
زنان جوان در دام 2 شیطان
عکس‌های متفاوت از سلبریتی‌ها
فال حافظ برای آغاز سال 98
فال سال 98 برای متولدین ماه‌های مختلف
زن‌متاهل‌خودرا‌مطلقه معرفی می‌کرد
ضرب و شتم شدید مامور آتش‌نشانی در عملیات اطفای حریق
آیا مرغ‌ها واقعا هورمونی هستند
حقوق کارگران در سال ۹۸ چقدر اضافه می‌شود
دومین حادثه در فرودگاه مهرآباد، فرود موفق فوکر بدون چرخ عقب
مرگ فوتبالیست‌سرشناس‌در چهارشنبه سوری
آتش‌گرفتن هواپیما با 100 سرنشین در فرودگاه مهرآباد؛ بدون تلفات
٧ چهره برتر مردمی سال97
مروری بر جالب‌ترین شایعات، سوتی‌ها و پدیده‌های سال97
دلیل خواب رفتن دست و پا از نگاه طب سنتی
این خوراکی‌ها قند خون را کنترل می‌کند
قهوه سرطان پروستات را مهار می‌کند
قتل به‌خاطر نشستن در صندلی جلو
هر کدام از سین های سفره هفت سین عید نوروز نشانه و نماد چیست؟
دادگاه خانواده؛ زندگی ما به صحنه جنگ بود
روزها و ساعت پخش برنامه دورهمی در عید نوروز 98
اعتراف شجاعانه پرستو صالحی
خوش‌تیپ‌ترین سلبریتی‌های سال 97
3 حکایت شیرین از گلستان سعدی
کد خبر: 136786 | تاریخ : ۱۳۹۷/۱۰/۲۰ - 08:07
تاریخ/ مهم‌ترین  اقدامات اقتصادی امیرکبیر

تاریخ/ مهم‌ترین اقدامات اقتصادی امیرکبیر

به مناسبت ۱۶۷‌مین سالروز شهادت امیرکبیر در این مطلب به اقدامات و اصلاحات اقتصادی مهم وی پرداخته شده است.

دوات آنلاین-به مناسبت ۱۶۷‌مین سالروز شهادت امیرکبیر در این مطلب به اقدامات و اصلاحات اقتصادی مهم وی پرداخته شده است.

 

زمانی که امیر زمام امور را به دست گرفت، اکثر نقاط کشور درگیر شورش، کشور ناامن و خزانه دولت تهی بود، ولی او در سه سال وضع مملکت را سامان داد و زمینه اصلاح را فراهم کرد. «صنف منشیان و مستوفیان قدر او را می‌شناختند و تعبیر «نظم میرزاتقی خانی» از آنان است.» میان دولتی‌ها برخی افراد کاردان مسن حضور و با امیر کمال همکاری را داشتند، ولی امیر برای اداره و اصلاح امور، محتاج جوانان فعال و کاردان بود. از این جهت یکی از مشکلات عمده دولت امیر، بی‌یار و یاوری بود.

 

اقدامات و اصلاحات اقتصادی مهم امیرکبیر را برحسب برخی منابع (۱)، می‌توان در دو محور کلی دسته‌بندی کرد:

 

الف: مبارزه با ویژه‌خواری

در تاریخ سیاسی ایران کمتر کسی را می‌توان یافت که نظیر امیر، در نهایت قدرت هم خودش بری از فساد باشد و هم جدا و اساسا به مبارزه با فساد‌های اقتصادی اهتمام ورزد؛ تا آنجا که حتی هدیه و انعام هم قبول نمی‌کرد. واتسون نوشته است: «درنظر ایرانیان فوق‌العاده‌ترین و حتی شگفت‌انگیزترین جنبه اخلاقی امیر، همان فسادناپذیری مطلق وی بود. امیر‌نظام مافوق آن بود که کسی بتواند او را به رشوه بفریبد. او مصمم گشت آن نظام رشوه‌خواری را که از ۶ جهت احاطه‌اش کرده بود، براندازد.»

 

 

نظم امیرکبیر بر همین دو اصل استوار بود؛ یعنی وضع قانون و ضمانت اجرای آن. عاملی که سبب شد امیر برخلاف اکثر سیاستمداران در امر مبارزه با فساد موفق باشد، اولا سلامت مالی شخص او و ثانیا اصرارش بر اجرای قوانین وضع‌شده بود. او حتی حقوق شاه را کاهش داد و ماهانه به دو هزار تومان رسانید و حقوق زیاد درباری‌ها و شاهزاده‌ها را کم کرد؛ مواجب بی‌حسابی را که حاج‌میرزا آقاسی برقرار کرده بود، قطع و سروسامانی به قوانین مالیاتی داد.

 

اگرچه به گفته دکتر پلاک «پول‌هایی که می‌خواستند به او رشوه دهند و نمی‌گرفت، صرف کشتن او شد»، اما عزم و جدیت او در حوزه مبارزه با فساد در مدت زمان کوتاه صدارتش نتیجه محسوسی داشت. ایرانیان از وضع ماقبل امیرکبیر -که به گفته واتسون «شوق دائمی برای سودجویی نامشروع داشتند» و «لفظ «مداخل» به گوش‌شان بس دلپذیر بود» - در عرض مدت زمان کوتاهی بدانجا رسیدند که رضاقلی‌خان هدایت می‌گوید: «[چون از طرف امیر به ماموریت خوارزم گمارده شدم، دوهزار اشرفی برای خرج سفر او از خزانه دولت رسید]؛ خواستم ۲۰ اشرفی به آورنده بدهم؛ نپذیرفت و گفت: من انعام و هدیه قبول نمی‌کنم.» این نشان می‌دهد با تحول نظام سیاسی کشور حتی خصیصه‌های مذموم و ناپسندی که از دیرباز در خوی مردم پیدا شده نیز در زمان کوتاهی قابل تغییر است، به شرطی که مردم تحقق این موضوع را وجهه همت خویش قرار دهند. چنان‌که اگر مردم آن روز با امیرکبیر همراه نبودند، او در مبارزه با فساد توفیقی کسب نمی‌کرد.

 

در آغاز صدارت امیر و در چهار ماهه نخست اعیان دولت به علت کاستن مواجب و مستمری‌ها و همچنین ممنوعیت رشوه و انعام علیه صدارت امیر شوریدند. در تهران برای برانداختن او فتنه دامنه‌داری برپا شد و چندهزار سرباز که اجیر امرا و اعیان بودند، به خیابان ریخته و خواستار عزل امیر شدند. اما مهم این است که مردم شهر، بازار را تعطیل کردند و به حمایت از امیر، مقابل سربازان یاغی ایستادند و پس از آن نیز درصدد اصلاح خویش برآمدند.

 

ب: اصلاح نظام اقتصادی و توجه به تولید ملی

امیر به توسعه صنعت و رونق کشاورزی نیز همت گماشت. جوهر اندیشه اقتصادی او این بود که صنعت داخلی رشد کند و صادرات ایران افزایش یابد. او درصدد بود بازار کالا‌های خارجی را محدود کند و واردات را به حداقل برساند. امیر معتقد بود اگر واردات را محدود نکند، ایران کشوری مصرف‌کننده بار می‌آید و بنیه اقتصادی‌اش تقویت نمی‌شود و درنتیجه از نظر سیاسی نمی‌تواند روی پای خود بایستد، بنابراین جهت عمومی سیاست اقتصادی امیر علیه «نظام رقابت آزاد روس و انگلیس» بود. او به امضای قرارداد بین ایران و فرانسه که طرح آن در زمان محمدشاه تنظیم شده بود تن نداد و درنتیجه سفیر فرانسه با قهر از ایران رفت، اما امیر از موضعش کوتاه نیامد.

 

آدمیت می‌نویسد: «محور سیاست امیر را حمایت اقتصاد ملی می‌ساخت. جوهر اندیشه اقتصادی او این بود که صنعت داخلی ترقی پذیرد، صادرات ایران افزایش گیرد و بازار کالای فرنگی محدود شود. وگرنه ایران همچنان کشور مصرف‌کننده متاع خارجی باقی می‌ماند؛ نه بنیه اقتصادی می‌یافت، نه درنتیجه از نظر سیاسی می‌توانست روی پای خود بایستد.»

 

در تاسیس صنایع ملی و محدود کردن واردات، سرهنگ شیل با اشاره به نظر امیر در بنای کارخانه پارچه‌بافی می‌نویسد: «به امیرنظام خاطرنشان کردم که نقشه ایجاد کارخانه، آزمایش پرخرجی است و بهتر این است که پارچه فرنگی را به بهای ارزان‌تری وارد کنید. به این نکته‌ها گوش نداد و گفت: تاسیس کارخانه داخلی دست‌کم این فایده را دارد که هر پولی که صرف آن شود در خود مملکت می‌ماند و بیرون نمی‌رود.» شیوه حمایت اقتصادی امیر به‌زودی نتیجه داد و تحولی در وضع اقتصاد داخلی به بار آمد و تجارت داخلی و خارجی ایران توسعه یافت. واتسون می‌نویسد: «بازرگانی داخلی بین ولایات و شهر‌های عمده و نیز تجارت خارجی با همسایگان روس، ترک، عرب، افغان و ازبک با اطمینان خاطر و تحت حمایت دولت فعال و عادل امیرنظام ترقی یافت.» تجارت خارجی توسعه یافت و حتی دولت انگلستان از دولت ایران دعوت کرد تا در «نمونه‌خانه امتعه ممالک» که نمایشگاهی بین‌المللی بود، شرکت کند. نویسنده صدرالتواریخ می‌گوید: «امیرنظام برحسب معاهده تجارتی که با دول بسته شده بود، از آوردن اجناس آن‌ها به ایران منع نمی‌کرد، ولی به حرکات و عادات خود طوری مسلوک می‌داشت که جنس خارجه را مردود می‌ساخت و کسی خریدار نمی‌شد و غالبا البسه خود را از پارچه‌هایی قرار می‌داد که در ایران می‌بافتند. به این واسطه مردم نیز سبک ایرانیت و رواج جنس مملکت خود را از دست نمی‌دادند.»

 

آدمیت می‌نویسد: «برای ترقی صنعت، از پشتیبانی و کمک به اهل فن و هنر هیچ دریغ نمی‌گشت.» در وقایع‌اتفاقیه نیز می‌نوشتند: «مکنون خاطر دولت آن است که عموم ارباب حرفه و صنعت در شغل و کسب خود ترقی داشته باشند و هریک که صنایع بدیعه که به کار آید احداث کنند، مورد نوازش و التفات می‌شوند.» با اجرای این سیاست‌ها، وضع صنایع و اقتصاد بسامان شد و در بسیاری از صنایع، پیشرفت حاصل شد و اوضاع اقتصادی و کسب عمومی رونق گرفت. فی‌الجمله از ماجرای امیر می‌توان فهمید که اگر بنا بر تنظیم امور باشد، در سه سال هم می‌توان کار‌هایی بزرگ کرد. مهم‌تر اینکه حل مسائل واقعی، با چشم‌انداز واقع‌بینانه ممکن است، نه با پوست خربزه «بازار آزاد» و توجیه تراشیدن برای آن حتی با عبارتی از علی حاتمی راجع به «کباب خوردن در بازار»!

 

پی‌نوشت‌ها:

۱. آدمیت، فریدون، امیرکبیر و ایران، تهران: خوارزمی، ۱۳۹۴.

 

منبع: فرهیختگان

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.